Ketojenik diyet & sağlık
Ketojenik Diyetin Otizm Üzerindeki Olumlu Etkileri

Ketojenik Diyetin Otizm Üzerindeki Olumlu Etkileri

Otizm veya Otizm Spektrum Bozukluğu, milyonlarca insanı etkileyen karmaşık bir durumdur. Otizm çok hassas bir konudur. Bununla birlikte otistik insanlar, genel olarak iletişim güçlüğü, gastrointestinal rahatsızlık, uyku bozuklukları, zayıf koordinasyon, endişe, depresyon ve kendine zarar verme gibi zorluklarla karşı karşıya kalmaktadır. Tüm bireysel deneyimlere karşı otizm spektrumunda olan insanların sağlığı ile yaşam kalitesini iyileştirmenin güvenli ve etkili yollarını keşfetmeye son derece ihtiyaç olduğu açıktır.

Otizm Spektrum Bozukluğu Nedir?

Otizm, otizm spektrum bozukluğunu oluşturan çeşitli gelişimsel bozukluklardan biridir. Otizmin belirtileri arasında sosyal etkileşimle ilgili zorluklar, iletişimde bozukluklar ve sınırlı veya tekrarlayan davranış kalıpları bulunur. Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler, genellikle duyusal girdilere aşırı duyarlılık ve günlük işler ile ilişkilerde zorluklarla karşılaşırlar. Otizmin belirtileri ve semptomları tipik olarak çocuğun yaşamının ilk üç yılında görülür ve çocuk, gelişimsel dönüm noktalarına ulaştıktan sonra yavaş yavaş gelişebilir veya kötüleşebilir. Diğer gelişimsel bozukluklar gibi otizm de tanı ve bozulma, semptomlar ve davranış biçimlerine göre sınıflandırılır. 

Teşhis, mekanizmalara veya sebeplere dayanmaz. Otizmin sebepleri karmaşıktır. Uzmanlar otizmin, anneden çocuğa geçebilecek çok sayıda gen, çevresel faktör ve epigenetik faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklandığını düşünmektedir. Genetik, otizmde bir rol oynuyor gibi gözükse de, araştırmacılar hangi genlerin otistik gelişime katkıda bulunduğunu bulmakta zorlanmaktadırlar. Hamilelik sırasında annenin, beslenme ve iltihaplanma düzeyleri fetüsün nöro gelişimini etkileyebilir. Gebelikte veya erken çocukluk döneminde iltihap, hava kirliliği ve diğer çevresel faktörler otizm riskini arttırıyor gibi görünmektedir. Ayrıca, anne ve çocuklarda mitokondriyal disfonksiyon otizm oluşumunda da rol oynayabilir. Mitokondri, hücrelerin güç merkezleridir ve vücudun doğru bir şekilde çalışması için gereken enerjiyi sağlar. Stres ve çevresel faktörler, mitokondriya zarar verir. Bu durum da çocuğun beyninin gelişim şeklini etkileyebilir ve otizme katkıda bulunabilir.

Ketojenik diyet ise orta ila yüksek protein alımına sahip olan yüksek yağlı ve düşük karbonhidratlı bir diyettir. Birçok uzman, ketojenik diyetin, yağ yakımına, kilo verilmesine, ruh ve zihinsel açıklıkların artmasına, enerji seviyelerinin yükselmesine ve kronik hastalık risklerinin azalmasına yardımcı olduğunu kanıtlamıştır. Ketojenik diyetin temel özelliği, sağlıklı yağ tüketmeye odaklanmasıdır.

Ketojenik Diyetin Otizm Hastalarına Olan Faydası Nelerdir?

Ketojenik diyet, birçok sorunun çözümüne katkı sağladığı gibi otizme de yüksek oranda faydalar sağlar. Bu faydalar genel olarak şunlardan oluşur;

Ketojenik Diyet Sağlıklı Beyin Fonksiyonunu Geliştirir

Yapılan son çalışmalar, ketojenik diyetin, beyin sağlığını ve bilişsel performansı arttırdığını gösteriyor. Ketojenik diyet ayrıca otizm semptomlarını da iyileştirir.  Bir ketojenik diyette, yüksek keton seviyelerinin olması beyin iltihabı riskini azaltır ve daha iyi bir şekilde gen ekspresyonunu değiştirir. Bu durum da sağlıklı beyin fonksiyonunu destekler ve bilişi iyileştirir. Ketojenik diyetin beyin fonksiyonları üzerindeki etkisi de şunlardır;

  • Sağlıklı Beyin Gelişimi: Bol besleyici ve bol miktarda sağlıklı yağ içeren ketojenik diyeti gibi yüksek yağlı bir diyet, otistik davranış modellerini iyileştirebilir ve otistik çocuklarda sağlıklı beyin gelişimini teşvik edebilir.
  • Normalize Beyin Metabolizması: Otistik insanlar, beynin, otizmin davranış semptomları ile ilişkili olduğu bölgelerdeki beyin glukoz metabolizmasında farklılıklar gösterir. Ketojenik diyet, metabolizmayı yakıt için yağa kaydırır ve beyin ketonlarını glikoz yerine besler. Bu durum, otizmde yetersiz olan beyin alanlarında önemli düzeyde iyileşmelere yol açar.
  • Azalan Duyusal İşlev: İnsülin direnci (kan şekerinin uygun şekilde kontrol altına alınması sorunu) özellikle de bunalma durumu söz konusu olduğunda otistik semptomlara da katkıda bulunabilir. Ketojenik diyetin, insülin direnci üzerine faydalı etkileri vardır ve otizm sorununda da aşırı duyarlılığa yardımcı olabilir.
  • Daha İyi Motor İşlevi: yapılan araştırmalar, ketojenik diyetin, otizmin bir diğer ortak belirtisi olan bozulmuş motor işlevini geri getirebileceğini göstermektedir.

Ketojenik Diyet Bilişsel İşlevi Arttırır

Otizm, beyindeki heyecanlanmayı ve inhibisyonu değiştirerek endişe ve depresyona neden olabilir. Ketojenik diyet ise bu duruma birkaç şekilde yardımcı olabilir. Bunlar;

  • Saldırganlık Sorunu: Ketojenik diyet, aşırı heyecanlı beyin bölgelerini, otizmli kişilerde bazen saldırganlık ve ruh hali dalgalanmaları için reçete edilen duygu durum dengeleyici ilaçlara benzer şekilde dengeler.  Bu diyet ayrıca, vücudun enerji kaynağını glikozdan ketonlara (keton gövdeleri de denir) değiştirir ve bu durum da beyin enerji metabolizmasını geliştirir.
  • Kaygı Sorunu: Otizmli çocuklar, bu diyeti uyguladıklarında kaygı düzeylerinde önemli bir azalma görürler, duygu durum bozukluğunu azaltırlar ve üretkenliği arttırırlar.
  • Depresyon Sorunu: Ketojenik diyet, otizmi olmayan kişilerde pozitif ruh halini arttırmada, düşük yağlı, yüksek karbonhidratlı diyete göre çok daha iyidir.

Ketojenik Diyet Gut Sağlığını Geliştirir

Gastrointestinal sistem (GI sistemi), trilyonlarca bakteri ile doludur ve beynin kontrolünü engeller. Bağırsak bakterileri, beyin ile teması doğrudan etkiler ve nörotransmitter ile diğer beyin kimyasalları ruh ve beyin fonksiyonlarını değiştirebilir. Ayrıca vücuduni bağışıklık ve iltihap tepkilerini azaltır.  Bağırsak bakterileri, ruh halini ve motivasyonu etkileyen iki nörotransmiter olan serotonin ve dopamini de etkiler. Otistik insanlar, serotonin ve dopamin üretimini bozma eğilimindedir ve otistik çocukların%74’ü gastrointestinal sıkıntı yaşar.

Otistik insanlar, genellikle iyi ve kötü bağırsak bakterileri arasındaki bir dengesizlik olan bağırsak disbosislerine de sahiptir. Otistik bir insanda ne kadar zararlı bağırsak bakterileri varsa otizm semptomları da o kadar şiddetli olacaktır. Gut florası değişiklikleri depresyona, strese ve otizm şiddetine katkıda bulunabilir.  Ketojenik diyet, kötü bağırsak bakterilerini aç bırakarak bağırsak mikroplarını öldürür, sağlıklı bağırsak bakterilerini destekler ve ayrıca faydalı kısa zincirli yağ asitleri ile nörotransmiterlerin serotonin ve GABA üretimini arttırır.

Ketojenik Diyet Enflamasyonu (İltihap) Ve Otoimmüniteyi Azaltır

Araştırmacılar, iltihaplanma, oksidatif stres ve immün aktivasyonun otizmin oluşumunda ve devam eden semptomlarında kritik rol oynadığını düşünmektedir. Otistik çocukların, otizmi olmayan çocuklara göre aşırı kilolu veya obez olma olasılığı daha yüksektir ve otizm belirtileri, kişilerin kilolu olmasıyla beraber daha şiddetli bir hale gelir. Obezite ayrıca, otizm belirtilerini kötüleştirebilen enflamasyon ve otoimmün fonksiyon bozukluğuna da katkıda bulunur.  Yapılan bir çalışmada 6 ay boyunca ketojenik diyet uygulayan çocuklar, düşük kalorili ve düşük yağlı bir diyet uygulayan çocuklardan daha fazla kilo kaybetti. Ketojenik diyet, aynı zamanda sağlıklı beyin fonksiyonlarını da destekler, nöroplastisiteyi arttırır, oksidatif stresi azaltır ve merkezi sinir sistemindeki iltihaplanmayı azaltır. Bunların hepsi, iltihaplanma ve oksidatif stres kaynaklı otistik semptomların hafifletilmesine yardımcı olabilir.

Ketojenik Diyet Mitokondriyal Fonksiyonu Geri Yükler   

Otistik çocukların meta-analizine göre, otizm spektrum bozukluğu vakalarının %79’u, mitokondriyal sorunların sonucudur. Mitokondri, hücrelerin enerji santralleridir. Yapılan her aksiyona güç vererek ihtiyaç duyulan enerjiyi yaratırlar. Beyin özellikle yüksek bir mitokondri yoğunluğuna sahiptir. Mitokondri düzgün bir şekilde çalışmıyorsa hücrelerin çalışması için ihtiyaç duydukları enerjiyi alamazlar. Mitokondriyal disfonksiyon otizmin temel nedenlerinden biridir.  Ketojenik diyet, mitokondriyi daha verimli kılar ve onları hasardan korur. Hatta beyinde yeni mitokondri gelişmesine yardımcı olabilir.  

Ketojenik Diyet Anneleri Gebelikten Önce ve Gebelikte Daha Sağlıklı Bir Hale Getirir

Anneler, hamilelik sırasında sağlıklı olmadıklarında bebeklerin, şiddetli otizme sahip olma ihtimalleri çok daha yüksektir. Hamilelik sırasında obez olan annelerin otistik çocuğa sahip olma olasılıkları diğer kadınlara oranla %47 daha fazladır ve çocuklarının %17-51 oranında artmış nörogelişimsel sakatlık riski bulunur. Obez olan anneler, çocuklarında artmış nöroinflamasyon, insülin direnci, azalmış beyin plastisitesi ve nörotransmiter düzensizliği riski ile karşı karşıya kalabilir.  Düşük bir karbonhidratın ardından yüksek yağlı diyet (ketojenik diyet) vücut ağırlığını azaltabilir, kan şekeri ve insülin seviyelerini artırabilir. Bu durum da otistik çocuk sahibi olma olasılığını azaltabilir. Sağlıksız bir bağırsak biyomu da otizm riskini arttırır. Çünkü anneler, bağırsak bakterilerini çocuklarına geçirebilirler. 


Benzer Yazılar